१० प्रतिशत जनसंख्यालाई खोप दिन ५० भन्दा बढी देश विफल

सेप्टेम्बर महिनाको अन्त्यसम्ममा प्रत्येक देशको १० प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई पूर्ण रूपमा कोभिड खोप लगाइसक्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओले निर्धारण गरेको लक्ष्य पूरा गर्न ५० भन्दा बढी देश विफल भएका छन् ।

तीमध्ये अधिकांश देश अफ्रिकामा छन् जहाँ पूर्ण मात्रा खोप लगाएका मानिसहरूको कुल जनसङ्ख्या अहिले ४.४ प्रतिशत छ । वेलायतमा करिब ६६ प्रतिशतले पूर्ण मात्रा खोप लगाएका छन् भने युरोपेली सङ्घमा ६२ प्रतिशत र अमेरिकामा ५५ प्रतिशतले खोप लगाएका छन् ।

अधिकांश त्यस्ता देश कम आय भएका मुलुकहरू हुन् जसले खोप भित्र्याउन सङ्घर्ष गरिरहेका छन् र कमजोर स्वास्थ्य पूर्वाधारसँग जुझिरहेका छन् । कतिपय देशहरू द्वन्द्व वा आन्दोलनबाट गुज्रिरहेका छन् जसमा यमन, सिरिया, इराक, अफगानिस्तान र म्यानमार पर्छ ।

प्राकृतिक विपद्को असर भोगेको हेइटी जस्ता देशमा पनि खोप अभियान अघि बढाउन अप्ठेरो भइरहेको छ । तर ताइवान जस्तो धनी देशमा पनि पूर्ण मात्रा खोप लगाउनेको जनसङ्ख्या १० प्रतिशतभन्दा अलिकति कम छ ।

खोप आपूर्तिमा भएको विलम्ब र अन्य कारणले त्यहाँको खोप कार्यक्रम प्रभावित भएको हो केही महिना अघिसम्म संसारकै सबैभन्दा कम कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको मुलुक भियतनाममा पनि खोप लगाउनेको सङ्ख्या १० प्रतिशतभन्दा कम छ । अफ्रिकामा ५४ वटा देशमध्ये १५ वटा देशले मात्र १० प्रतिशतको लक्ष्य भेट्टाएका छन् ।

उक्त महादेशका आधा देशहरूले आफ्नो जनसङ्ख्याको दुई प्रतिशतभन्दा कमलाई खोप लगाएका छन्। इजिप्टले आफ्नो जनसङ्ख्याको करिब ५ प्रतिशतलाई पूर्ण मात्रा खोप दिएको छ भने इथियोपिया र नाइजेरिया दुवैले ३ प्रतिशतभन्दा कमलाई पूर्ण मात्रा लगाएका छन् । अफ्रिकाका बुरुन्डी र एरिट्रियाले अझै खोप अभियान थाल्न सकेका छैनन् ।

डब्ल्युएचओकी अफ्रिका क्षेत्रीय निर्देशक मात्सदिसो मोएटीले खोपको लक्ष्य पुरा गर्ने अधिकांश देशमा उच्च–मध्यम वा उच्च आय भएका देश भएको बताइन् । आफ्नो खोप अभियान थाल्न अफ्रिकी देशहरू द्विपक्षीय सम्झौता, अनुदान र कोभ्याक्स अभियानको खोप साझेदारी कार्यक्रममा निर्भर देखिएका थिए ।

यसै वर्षको सुरुमा कोभ्याक्स मार्फत खोप प्राप्त गर्न विभिन्न देशहरूले सङ्घर्ष गरिरहेका थिए तर जुलाई र अगस्ट महिनामा अवस्थामा केही सुधार भयो । धनी देशहरूले कोभ्याक्समार्फत सहयोग गर्ने वा सिँधै अफ्रिकी देशहरूलाई खोप उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता गएको जुनमा वेलायतमा भएको धनी राष्ट्रहरूको समूह जी सेभेन देशका शीर्ष नेताहरूको बैठकमा गरेका थिए । यसै महिना संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभामा थप प्रतिबद्धताहरू जनाइएका थिए ।

अमेरिकाले आफूले पहिल्यै प्रतिबद्धता जनाएको भन्दा अलग्गै थप ५० करोड मात्रा फाइजरको खोप उपलब्ध गराउने बताएको थियो । जीसेभेन र ईयूले प्रतिबद्धता जनाएको खोपको आपूर्तिबारे हालै गरिएको एउटा अध्ययनले वाचा गरिएको मध्ये १५ प्रतिशतभन्दा कम खोप ती देशहरूलाई उपलब्ध गराइएको देखाएको थियो ।

डब्ल्यूएचओले यसअघि उक्त महादेशमा कम्तीमा १० प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई सेप्टेम्बर महिनाभित्र खोप दिनका लागि २७ करोड मात्रा खोप आवश्यक पर्ने बताएको थियो ।

तर अघिल्लो महिनाको अन्त्यसम्म आवश्यकताको करिब २५ प्रतिशत मात्र खोप कम आपूर्ति भएको थियो । डब्ल्यूएचओले सन् २०२१ को अन्त्यसम्म विश्वको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई खोप दिइसक्ने लक्ष्य लिएको छ । तर कोभ्याक्सले त्यो बेलासम्म अफ्रिकालाई ६२ करोड खोप दिने लक्ष्य राखेकोमा त्यसलाई घटाएर ४७ करोड बनाएको छ।