वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खनिज–धनी, स्वशासित आर्कटिक टापु ग्रिनल्यान्डलाई अमेरिकी नियन्त्रणमा ल्याउने विषयमा सैन्य विकल्पसमेत विचार भइरहेको ह्वाइट हाउसले पुष्टि गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय विवाद चर्किएको छ। यस घोषणाले डेनमार्क, नाटो सदस्य राष्ट्रहरू र अमेरिकाभित्रै राजनीतिक तहमा तीव्र प्रतिक्रिया जन्माएको छ।
ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले ग्रिनल्यान्ड अधिग्रहण अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाको प्राथमिकतामा रहेको बताउँदै राष्ट्रपति र उनको टोलीले सबै विकल्पबारे छलफल गरिरहेको जानकारी दिइन्। आवश्यक परे अमेरिकी सेनाको प्रयोग राष्ट्रपतिको अधिकारभित्र पर्ने उनको भनाइ छ। रुस र चीनजस्ता शक्तिहरूले आर्कटिक क्षेत्रमा प्रभाव विस्तार गर्न सक्ने जोखिमलाई कारण देखाउँदै यस विषयलाई रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ठहर गरिएको छ।
वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार ट्रम्पको प्राथमिक योजना डेनमार्कबाट ग्रिनल्यान्ड खरीद गर्ने हो। यसले तत्काल सैन्य आक्रमणको संकेत नदिए पनि डेनमार्कले बलपूर्वक कब्जा गर्ने कुनै पनि कदम नाटोको सुरक्षा संरचना र ट्रान्साटलान्टिक सम्बन्धका लागि गम्भीर खतरा हुने चेतावनी दिएको छ। नाटोको धारा ५ अनुसार सदस्य राष्ट्रमाथि आक्रमण भए सामूहिक सुरक्षा लागू हुने भएकाले ग्रिनल्यान्डमा सैन्य कारबाहीले गठबन्धनलाई कठिन परीक्षणमा पार्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
हाल ग्रिनल्यान्डमा करिब १५० अमेरिकी सैनिक तैनाथ छन्। स्थानीय बासिन्दा र व्यावसायिक सङ्घहरूले ट्रम्पको प्रस्ताव अस्वीकार्य र अपमानजनक भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडरिक निल्सनले टापुको भविष्य त्यहाँका ५७ हजार बासिन्दाले मात्रै तय गर्ने स्पष्ट गर्दै कुनै बाह्य हस्तक्षेप स्वीकार्य नहुने बताए।
फ्रान्स, बेलायत, जर्मनी, इटाली, पोल्यान्ड र स्पेनसहितका युरोपेली नेताहरूले डेनमार्कसँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै ‘सार्वभौमिकता, क्षेत्रीय अखण्डता र सिमानाको अलङ्घनीयता’को रक्षा गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोन र बेलायती प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले ट्रम्पका दूतहरूसँग संवाद गर्दै तनाव कम गर्ने प्रयास गरेका छन्।
अमेरिकाभित्र पनि डेमोक्रेट र केही रिपब्लिकन सांसदहरूले सैन्य विकल्पलाई गैरजरुरी र खतरनाक भन्दै विरोध जनाएका छन्। डेमोक्रेट सिनेटर रुबेन गालेगोले ग्रिनल्यान्डमा आक्रमण रोक्न प्रस्ताव ल्याउने बताएका छन् भने रिपब्लिकन नेताहरू माइक जोनसन, जेरी मोरान र डन बेकनले यस कदमले नाटो कमजोर पार्ने चेतावनी दिएका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार ग्रिनल्यान्डमाथि अमेरिकी दाबी, आर्कटिक क्षेत्रमा खनिज र रणनीतिक स्रोतहरूको बढ्दो महत्त्व र अन्य क्षेत्रीय तनावले अमेरिका र युरोपबीच कूटनीतिक तथा सुरक्षा सन्तुलनमा नयाँ चुनौती थपेको छ। यसले दुई पक्षबीच सम्बन्ध थप संवेदनशील बनाएको उनीहरूको निष्कर्ष छ।
प्रतिक्रिया