ब्राह्मणको यथार्थ !!(ब्राह्मण कर्मबाट च्यूत भएको ब्राह्मण सबैभन्दा तल्लो जातको मानिन्थ्यो)



डा.गोविन्दशरण उपाध्याय

मनुस्मृतिमा ब्राह्मणहरूका लागि छ प्रकारका कर्म तोकिएका छन् “पढ्ने, पढाउने, यज्ञ गर्ने/गराउने र दान दिने/लिने र पछि श्रीमद्भगवत-गीताले यही तत्थ्यलाई अनुमोदन गरेको छ | प्राचीन संस्कृत, जैन र बौद्ध साहित्यहरूमा “ब्राह्मणहहरूले भिक्षा गरेर जीवन यापन” गरिरहेका अनेकौं कथाहरू प्रष्ट रुपले उल्लेख भएका छन् | ब्राह्मणहरू विद्यामा धनि थिए तर धन तथा वैभवका सवालमा सधैं दरिद्र थिए भन्ने तत्थ्य आत्मसात् गरौँ |

वेद, उपनिषद, पुराणहरूमा जे-जति (विश्वामित्र बाहेक) सबै ऋषिमुनिहरू जङ्गलमा निवास गर्थे | यदि कसैले दया गरेर आश्रममै अन्न वा अन्य साधनहरू उपलब्ध गरायो भने त्यसकाे बडो कन्जुस्याइँ गर्दै त्यसको उपयोग गर्ने अन्यथा भिक्षा माग्न गाउँतिर पस्थे | त्यस्तो भीख पनि सात वा ११ घर भन्दा बढीमा माग्ने अनुमति थिएन | यदि डुलेका घर मध्ये कसैले पनि भिक्षा दिएन भने सन्तोष मानेर भोकै वस्नु पर्थ्यो | आज पनि एउटा बाहुनको फोटो कार्लमार्क्स, लेनीन, माओत्सेतुङ, जर्ज वासिंगटन, आदमस्मिथ, राजा महेन्द्र, राजा बीरेन्द्र, मदन भण्डारी वा शेरबहादुर जस्तो नदेखाएर “नाक चुच्चो भएको, किताव बोकेको दूब्लो र पोकापन्तुरासहित” हिड्दै गरेको देखाइन्छ |

एउटा बाहुनको फोटो कार्लमार्क्स, लेनीन, माओत्सेतुङ, जर्ज वासिंगटन, आदमस्मिथ, राजा महेन्द्र, राजा बीरेन्द्र, मदन भण्डारी वा शेरबहादुर जस्तो नदेखाएर “नाक चुच्चो भएको, किताव बोकेको दूब्लो र पोकापन्तुरासहित” हिड्दै गरेको देखाइन्छ |

श्रीमद्भगवत र मनुस्मृतिले ब्राह्मणका लागि लेखेका नियम पढ्ने हो भने त्यस बेला ब्राह्मण भएर जीवनयापन गर्नुजस्तो कठोर केही थिएन | सात घर भन्दा बढी भिक्षा गर्न नहुने, आफै कृषि गर्न नहुने, व्यापार-ब्यबसाय वा सेवा कर्म गर्न नहुने, लोभ गर्न नहुने, राजसी जीवन यापन गर्न नहुने, आफै भोकै बसेर भए पनि अतिथी सत्कार गर्ने पर्ने, ब्राह्मण वाहेकका जातिहरूले पकाएको भोजन गर्न नहुने र सधैं वेदको अध्ययन र अनिवार्य रूपमा यज्ञकर्महरू सम्पादन गर्नु पर्ने थियो | आफ्नो ब्राह्मण कर्मबाट च्यूत भएको ब्राह्मण सबैभन्दा तल्लो जातको मानिन्थ्यो |

शास्त्रहरूले ब्राह्मणहरूको ठूलो प्रशंसा गरेको छ | आज भोलिका विकासे विद्वानहरूले पढ्ने यही हो | यदि महाविद्वान अष्टाबक्र त्यतिनै धनिमानी भएको भए आफ्नो जीवनको मूल्य लगाएर थोरै धनका लागि शास्त्रार्थ गर्न जनकको दरवारमा किन पुग्थे ? कौरव र पाण्डवका शिक्षा गुरू द्रोणाचार्यले आफ्ना छोरा अश्वत्थामालाई किन दूध भन्दै झुक्याएर कमेरो पनि खान दिन्थे ? किन सुदामा अत्यन्त गरिवीमा संदिपनीको आश्रमका विद्यार्थी बन्थे ? किन कृपाचार्यले आफ्नी पत्नीलाई “जङ्गली पात धारण गरेर लाज जोगाउन सघाउँथे ? र नारद ऋषि घरघर गएर भिक्षाटन गर्थे ? एक पटक यो तत्थ्य सबैले मनन गरौँ, ब्राह्मण समुदायप्रति फैलाएको भ्रम मेटिन्छ |

यदि महाविद्वान अष्टाबक्र त्यतिनै धनिमानी भएको भए आफ्नो जीवनको मूल्य लगाएर थोरै धनका लागि शास्त्रार्थ गर्न जनकको दरवारमा किन पुग्थे ?

प्राचीनकालमा ब्राह्मणहरूसंग पढ्नुलेख्नु र परम्पराको पालन गर्नु वाहेक अर्को विकल्प नै थिएन | महाभारतमा दुईबटा एस्ता प्रसंग छन् जहाँ ब्राह्मण र तिनको परिवार दरिद्रताका कारणले मृत्यु वरण गर्छ | क्षत्री लडाईमा मर्छ, वैश्य धनसम्पति लुटिएर मर्छ, शूद्र कामको बोझ सहन नसकेर मर्न सक्छ तर खान नपाएर मरेको कुनै प्रसंग छैन | नियम तोड्न भन्दा बरु मृत्युनै रोज्ने ब्राह्मणको उच्चतर चरित्रको उदाहरण हो | ब्राह्मणहरूले कठोरता पूर्वक नियमहरू पालना गर्दै “जीवित पुस्तकालय” बनेर ६४ विद्याको रक्षा नगरिदिएको भए हामी नेपालीहरू पनि “सभ्यता, संस्कृति र इतिहास विहिन” हुन्थ्यौं |

आजभोली ब्राह्मणलाई अनेकौं आरोप लगाएर आलोचना गर्ने फेसन बनेको छ | विदेशी राजनीति बोकेर हिड्नेहरू नेपालमा राजनीति गर्नेहरूले ब्राह्मणवाद नाममा आफ्नै धर्म, संस्कृति तथा सभ्यताको आलोचना गर्दै प्रगतिशीलताको दम्भ भर्छन् | तर यी मूर्खहरूका संरक्षक तथा बुद्धिदाताहरूले (पश्चिमादेशहरू) आफ्नो इतिहासका स-साना लेख, व्यक्ति घटनाहरूको जतनपूर्वक संरक्षण मात्रै होइन उनीहरूको सिद्धान्तलाई विश्वब्यापी बनाएका छन् | सुकरातको “सुकरात संवाद, प्लेटोको एकेडेमिया आज विश्वब्यापी बनेको छ | “दासवाद”लाई संस्थागत गर्ने पक्षमा स्पष्टसंग आफ्नो पुस्तक “रिपब्लिक”मा लेखेकोमा पश्चिमाहरूले कदचिद आलोचना गर्छन |

नियम तोड्न भन्दा बरु मृत्युनै रोज्ने ब्राह्मणको उच्चतर चरित्रको उदाहरण हो | ब्राह्मणहरूले कठोरता पूर्वक नियमहरू पालना गर्दै “जीवित पुस्तकालय” बनेर ६४ विद्याको रक्षा नगरिदिएको भए हामी नेपालीहरू पनि “सभ्यता, संस्कृति र इतिहास विहिन” हुन्थ्यौं |

हाम्रा स्वदेशी प्रगतिशीलहरू वेद, उपनिषद्, पुराणआदि असंख्य कृतिहरू लेख्ने ब्राह्मणहरूको आलोचना गर्छन्, उच्छितो काटेर प्रगतिशीलताको दम्भ भर्छन् | यी मूर्ख तथा विदेशीका स्वदेशी दलालहरूले जवाफ दिनुपर्छ कि के विश्वामित्रले वेदको साक्षात्कार गर्नु, ऋषिहरूले उपनिषद लेख्नु, मुनिहरूले पुराण-संहिताको रचना गर्नु, वेदब्यासले ब्रह्मसूत्र लेख्नु, कपिलले सांख्य दर्शनको प्रणयन गर्नु, मनुले मनुस्मृति नामक ग्रन्थ लेख्नु, चरकले औषधि विज्ञानको ग्रन्थ चरकसंहिताआदि लेखेर छोड्नु अपराध नै थियो ? यदि उपरोक्त ब्राह्मणहरूले भोकै रहेर, भिक्षा मागेर तथा निर्लोभ भएर “विद्या” जोगाएर सभ्यता तथा संस्कृतिलाई अगाडी बढाएकोमा उनीहरू दण्डित हुनैपर्छ | आफ्नो धर्म, संस्कृति तथा परम्परालाई थाम्न सबै प्रकारका सुखसुविधा त्यागेर “विद्या”जीवि बन्ने ब्राह्मणलाई आलोचना गर्नेहरू निसन्देह शरीर नेपाली भए पनि मन भने विदेशी नै हुन् भन्ने कुरामा शंका नगरे हुन्छ |

ब्राह्मण एउटा संस्था हो जसले आफुले कष्ट सहेर पनि “विद्या”लाई जीवित राखेको थियो | वैदिक संस्कृतिसंग शत्रुतापूर्ण ब्यबहार गर्नेले सबैभन्दा बढी ब्राह्मण संस्थालाई तारो बनाए किनभने रूख मास्न छ भने जरोमा मोही व नून छरे हुन्छ | छापा खाना नहुँदा पनि ढुंगा, लोक्ता, भोजपत्र तथा स्मृति परम्पराबाट विद्या जोगाएर संस्कृति, सभ्यता, दर्शन, विज्ञानसहित ६४ विद्यालाई निरन्तरता दिने “ब्राह्मण संस्था”को महत्व बुझौं |  त्यतिमात्र होइन, क्षत्री, वैश्य तथा शूद्रहरू पनि संस्था नै हुन्, जाति होइनन् | ब्राह्मणले विद्या, क्षत्रीले सुरक्षा, वैश्यले व्यापार तथा शूद्रले शिल्पकलालाई निरन्तरता प्रदान गरेका हुन् | उपरोक्त चारैबटा संस्था बीच झगडा उत्पन्न गराएर आफ्नो दूनो सोझ्याउनेहरूको षड्यन्त्र बुझौं र प्रतिकार गरौँ | उपरोक्त चारैबटा संस्थाका संवाहकहरूलाई आफ्नै मौलिक जरोकिलो अर्थात् पेशाप्रति घृणा गर्ने मनोविज्ञान उत्पन्न गराएर वैदिक संस्कृति निमिट्यान्न पार्ने “विधर्मीहरू” खुसी भैरहेको तत्थ्य मनन गरौँ |

उपरोक्त चारैबटा संस्था बीच झगडा उत्पन्न गराएर आफ्नो दूनो सोझ्याउनेहरूको षड्यन्त्र बुझौं र प्रतिकार गरौँ |

अहिले जेजस्तो हिन्दू, जैन, बौद्ध सभ्यता तथा संस्कृति उपलब्ध छ, यो सबै हाम्रा निर्धन पूर्खाहरू (ऋषिमुनि) श्रुति तथा स्मृति परम्पराबाट “जीवनलाई नै पुस्तकालय” बनाएर जोगाएका हुन् | ब्राह्मणहरूलाई दोषारोपण गर्ने उद्योग सधैंका लागि वन्द गरौँ | विदेशीको उक्साहटमा लागेर ब्राह्मण-समुदायप्रति (कुनै पनि समुदायप्रति) अभद्र, असहिष्णु तथा अपमान जनक अभिव्यक्ति त्यागौं | ब्राह्मणवादजस्तो कूतर्क र पूर्वाग्रही चिन्तनको उक्साहटलाई वेवास्ता गरौँ | ब्राह्मणवाद र दलितवादजस्ता शब्दहरूको रचना गरेर हामी सनातनीहरू बीच नै द्वन्द गराउने षड्यन्त्रलाई सचेतता पूर्वक अस्वीकार गरौँ | इतिहासलाई बुझौं, सम्मान गरौँ र ब्राह्मण समुदायको आलोचना गरेर आफ्नै धर्म, संस्कृति तथा सभ्यताको जरोकिलो काट्ने कुन विदेशी दलालबाट परिचालित छ ? भन्ने तत्थ्य खोजौं |

विदेशीका स्वदेशी दलालहरूले जवाफ दिनुपर्छ कि के विश्वामित्रले वेदको साक्षात्कार गर्नु, ऋषिहरूले उपनिषद लेख्नु, मुनिहरूले पुराण-संहिताको रचना गर्नु, वेदब्यासले ब्रह्मसूत्र लेख्नु, कपिलले सांख्य दर्शनको प्रणयन गर्नु, मनुले मनुस्मृति नामक ग्रन्थ लेख्नु, चरकले औषधि विज्ञानको ग्रन्थ चरकसंहिताआदि लेखेर छोड्नु अपराध नै थियो ?

स्वस्ति अस्तु
फाेटाे विकिपिडियाबाट साभार गरिएकाे

डा.उपाध्याय त्रिभुवन विश्वविद्यालय दर्शनशास्त्र विभागका प्राध्यापक हुन् ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

प्रतिक्रिया दिनुहोस
नेपालमा १,७४१ कोरोना संक्रमित थपिए,चार हजार पाँच जना संक्रमणमुक्त

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा नेपालमा थप एक हजार ७४१ जनामा कोरोना सङ्क्रमण

कोरोना कहरकै बिच खुलामञ्चमा सर्वसाधारणलाई टीक फोटो फिचर

विश्वव्यापी बनेको कोरोना महामारीको चपेटामा परेको नेपालमा पछिल्लो समय संक्रमणको जोखिम बढिरहेको छ

प्रधानमन्त्री ओलीद्धारा राष्ट्रपतिको हातबाट बडा दसैँको टीका ग्रहण

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीबाट बडा दसैंको टीका ग्रहण

जो जहाँ जहाँ छौैँ, त्यहीँत्यहीँ रहेर बडादशैंँ मनाऔँः प्रधानमन्त्री

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपालीहरुको ठूलो चाड बडादशैँका अवसरमा स्वदेश तथा