चीनले ल्यायो विश्वको सबैभन्दा विशाल रेडियो टेलिस्कोप सञ्चालनमा



दक्षिण चीनमा पहाडहरूको बीचमा एउटा ठूलो कचौरा आकाशतिर फर्किएको छ। यो विश्वको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा शक्तिशाली रेडियो टेलिस्कोप हो। र, यो जनवरी १२ देखि पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएको छ।

यसको औपचारिका नाम फाइभ-हन्ड्रेड-मिटर एपेर्चर स्पेरिकल टेलिस्कोप हो। तर यसको छोटकरी रूप एकएएसटी अर्थात् फास्टको नामले धेरै चिनिन्छ। चीनले यसलाई दिएको उपनाम भने ‘आकाश आँखा’ हो।

फास्टले ब्रह्माण्डका सबैभन्दा पर र अँध्यारो किनाराहरूमा यसको उत्पत्ति र अन्य जीवका बारेमा खोज गर्नेछ।

नाम राखिएझैँ यो टेलिस्कोपको व्यास आधा किलोमिटर रहेको छ। अमेरिकाको प्वेर्टो रिकोमा रहेको दोस्रो ठूलो रेडिओ टेलिस्कोपको व्यास ३०५ मिटर मात्रै रहेको छ।

सन् २०१६ को सेप्टेम्बरमा फास्टको निर्माण पूरा नभएसम्म त्यो सबैभन्दा ठूलो रेडिओ टेलिस्कोप थियो। फास्ट सबैभन्दा ठूलो मात्रै होइन्, अहिले भएका सबै रेडिओ टेलिस्कोपभन्दा २.५ गुणाले बढी संवेदनशील छ।

यसको निर्माण सन् १९९० को दशकमा शुरू भएको थियो। यसका निर्माताहरूले यसले ब्रह्माण्डको उत्पत्ति र विकासका बारे नयाँनयाँ कुरा पत्ता लगाउने अपेक्षा राखेका छन्।

यसको मुख्य काम गुरुत्वाकर्षण तरङ्गको खोजसँग सम्बन्धित रहेको छ। यसले अन्तरिक्षमा भएका नचिनिएका पदार्थ र अन्य ग्रहका जीवका सम्भावित सङ्केतहरूको अध्ययन गर्नेछ।

खगोलविद्‌हरू उत्साहित भएको यसको पक्ष भनेको यसले फास्ट रेडिओ बर्स्ट भनिने केही मिलिसेकेन्ड मात्रै रहने ऊर्जाको अति तीव्र गतिविधि पत्ता लगाउन सक्ने क्षमता हो।

परीक्षणकालमा फास्टले १०२ नयाँ पल्सर भनिने केही अन्तरालमा तरङ्ग छोड्ने एक प्रकारको घुम्ने तारा पत्ता लगाएको छ। ब्रिटिश कोलम्बिया विश्वविद्यालयका बिल म्याककुट्चेनले यसलाई गजबको उपलब्धि भनेका छन्।

“ती नयाँ पत्ता लगाइएका ताराहरूको गुण थाहा पाउनु गजब हुनेछ।” फास्टको अन्तरिक्षमा रहेका हाइड्रोजनजस्ता ग्यासहरूको अध्ययन गर्न सक्ने क्षमताले पनि वैज्ञानिकहरू उत्साहित छन्।

फास्टको निर्माण खर्च १८ करोड अमेरिकी डलर लागेको बताइएको छ। यो टेलिस्कोपमा ४,४०० वटा अल्मुनियमका पाताहरू रहेका छन् जसलाई घुमाउन मिल्छ।

कोर्नेल विश्वविद्यालयका मार्था हेनेसका अनुसार त्यो क्षमताका कारण फास्ट प्वेर्टो रिकोको टेलिस्कोपभन्दा फरक छ। “प्वेर्टो रिकोको टेलिस्कोपको पाता घुमाउन मिल्दैन,” उनले भनिन्।

हेनेसका अनुसार सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण कार्य भनेको फास्टले सङ्कलन गरेका तथ्याङ्कहरूको व्यवस्थापन हो। यसमा मानवनिर्मित रेडिओ सङ्केतहरू हटाउनु पनि पर्छ।

हेनेसका अनुसार यसको तथ्याङ्क व्यवस्थापनका लागि नयाँ पुस्ताका उपकरण र सफ्टवेअरहरू निर्माण गरिनुपर्छ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

प्रतिक्रिया दिनुहोस
कोभिड संक्रमण बढेपछि न्युयोर्कमा संकटकाल घोषणा

अमेरिकाको न्युयोर्कमा संकटकाल घोषणा गरिएको छ । न्युयोर्कका गभर्नर काथी होचुलले राज्यभर संकटकाल

वृद्ध र बिरामीको हेरचाह गर्न जर्मनीमा ३५ हजार स्वास्थ्यकर्मीको अभाव

जर्मनीमा बिरामी र वृद्धवृद्धाको हेरचाह गर्न कम्तीमा ३५ हजार स्वास्थ्यकर्मीको अभाव भएको छ

भारतमा कोभिडको ‘ओमिक्रोन भेरिएन्ट’ देखापरेपछि उच्च सतर्कता

दक्षिण अफ्रिकामा कोभिड–१९ को नयाँ ‘भेरिएन्ट ओमिक्रोन’ देखापरेपछि भारतमा पनि उच्च सतर्कता अपनाउन

ताइवानसँगको सबै प्रकारका आधिकारिक अन्तरक्रिया रोक्न अमेरिकालाई चीनको चेतावनी

चीनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले संयुक्त राज्य अमेरिकालाई एक चीन सिद्धान्त र तीन चीन–अमेरिका