सौन्दर्यको त्यो बजारमा क्रन्दन छ, चिच्याहट छ, जीवनको याचना छ



डा. प्रदीप ढकाल ।
सौन्दर्यता केमा हेर्ने ? शरीरको बनावटमा ? रंगमा ? वाणीमा ? वाचालतामा ? आँखाको चञ्चलतामा ? वा मस्तिष्कको क्षमतामा ? मनको पवित्रतामा ? एउटा मयुर सुन्दर देखिन्छ । एउटा जुरेली चरो आफ्नो चुल्ठोमा घमण्ड गर्दैन । खरायो र बिरालाले आफ्नो चालमा ध्यान नै दिँदैनन् । लाटोकोसेराले स्थिर नजर लगाएर यताउति पल्याकपुलुक गर्दछ । प्रकृतिका अरु कुनै पनि प्राणी जगतमा सौन्दर्यको प्रतिष्पर्धा हुँदैन । अस्तित्वको प्रतिष्पर्धा स्वाभाविक छ ।

गोरो र कालोमा गरिने टिप्पणी बिभेद हो । अनुहार र शरीरको बनावटमा गरिने टिप्पणी प्रकृतिको सिद्धान्त बिपरित हो । चेतनशील प्राणी मानवका लागि सुन्दरता मनको हुन्छ, चेतनाको हुन्छ । सुन्दर मानवहरु समाजमा बिचरण गरिरहँदा अलौकिक ऊर्जा प्रवाह भइरहन्छ । अत्तरको बासना होइन मानव मनको गहिराईसम्म पुग्न सक्ने हृदयको आवाज फैलिरहन्छ । ऊ हिँडिरहँदा समग्र वातावरणमा नै सकारात्मक ऊर्जाको प्रवाह भइरहन्छ ।

तर हामी कहाँ छौँ ? केलाई सुन्दरता मानिरहेका छौँ ? हामीले रोलमोडल कसलाई मानिरहेका छौँ ? रोलमोडलको प्रभावमा हामी शरीर रंगाइरहेका छौँ कि हाम्रो मनलाई बिकसित गरिरहेका छौँ ? हाम्रो समग्र सभ्यतालाई कतातिर लम्काइरहेका छौँ ? प्रतियोगिताका नाममा मानव चेतनामाथि नै प्रश्नचिन्ह खडा गर्ने सौन्दर्य प्रतियोगिता बन्द गर्नुपर्दछ ।

हाम्रा घरका दराजहरु हेरौँ त – सौन्दर्य सामाग्रीले दराज भरिएका पो छन कि ? मनलाई माझ्नका लागि र ज्ञानका लागि सँगालिएका पुस्तकहरु छन् कि ? अनि तुलना गरौँ त हाम्रा सन्ततिले हामीले सँगालेको कुन चिज देखेर हामीलाई पछ्याउने ?

कला र सिर्जनाका लहरले समाज ढकमक्क भए कति सुन्दर हुन्थ्यो होला है । संगीतका धूनहरुले मानव हृदय झङ्कृत गरिरहँदा, मानव मनका भावनाहरु कला र कवितामा व्यक्त हुँदा देखिने सुन्दरता कति गहन हुन्थ्यो होला । हरेक घरका दराजहरु पुस्तक र कलाका सिर्जनाले भरिए मानव सभ्यता सुख र समृद्धिमा कति अगाडि लम्किन्थ्यो होला है । मानव सभ्यताको बिकासमा व्यक्तिव्यक्तिले दिन सक्ने योगदानको छलफल र बहस भइदिए सँगै बसेर सुनिरहेका बच्चाबच्चीहरुले ब्रह्माण्डमा पुग्ने कल्पनामा रमाउने थिए होला नि ।

मानव आफूमा जीवन रहेको बोध गर्न सक्दछ । आफू जीवित रहेर सृष्टिका अन्य जीवनको सम्मान गर्न सक्दछ । आफ्ना वरपरका अन्य मानवको जीवनको सम्मान गर्न सक्दछ । यस ब्रह्माण्डमा आफ्नो अस्तित्वको बोध गर्न सक्दछ । यही नै मानव चेतना हो । सृष्टिका यावत तत्वसँग जोडिँदै ब्रह्माण्डीय शक्तिसँग एकाकार गरेर उच्च चेतनाको अवस्थासम्म पुग्न सक्दछ ।

सभ्यताको बिकासका क्रममा मानिसले प्रकृतिका चम्किला र रंगीचंगी चिजहरु शरीरमा लगाउन सिक्यो । नदी किनारका चम्किला पत्थरहरु बच्चाहरुले सँगाल्दै हिँड्न रमाउँछन् । बगैँचाका फूलहरु शिरमा सिउरिन रमाउँदछन् । प्रकृतिका बिभिन्न रंगहरु शरीरमा पोतेर बिभिन्न हाउभाऊ प्रस्तुत गर्दा उमंगित हुन्छन् । यो मानव मनको प्रकृति हो । आदिमकालदेखि चलिआएको यो कुरा अहिले पनि देखिन्छ तर बिभिन्न स्वरुपमा । सौन्दर्यको स्वाभाविक चेतना प्राकृतिक हो तर त्यसलाई प्रतिष्पर्धामा ढाल्नु मानव चेतनाको बिपरित छ ।

अहिलेको दुनियामा शरीर सौन्दर्यको बजारले व्यापकता पाएको छ । मानिस भौतिक बस्तुका रुपमा स्वयं परिभाषित हुन रुचाइरहेको छ । मानिसलाई चाहिने आधारभूत आवश्यकताका चिजहरुको उत्पादन र बितरण त स्वाभाविक छ तर पनि समग्र बिश्वको बजार सौन्दर्य प्रसाधनका सामग्री, लागूपदार्थ र मद्यपानका सामाग्रीले चलाइरहेको छ । जडिबुटी र बनस्पतिबाट बन्ने प्राकृतिक सौन्दर्यका सामाग्री बाहेक सौन्दर्य प्रसाधनका सामाग्री बनाउन कैयौँ कीटपतंग र जीव मारिन्छन् । गाई, भेडा, बंगुर ह्वेल माछा, सार्कजस्ता कैयौँ प्राणी तिनको शरीरका अंगको प्रयोगका लागि मारिन्छन् । कैयौँ जीवलाई यातनाका कारण घोर पिडापछि निस्कने तत्वको प्रयोग गरिन्छ । मुसा, खरायो, सानो बंगुरजस्ता सोझा र सरल प्राणीमा प्रयोग गरेपछि बल्ल मानिसले प्रयोग गर्न बजारमा पठाइन्छ । अर्थात् सौन्दर्यको त्यो बजारमा क्रन्दन छ, चिच्याहट छ, जीवनको याचना छ । तर सुनिदिने कसले ?

स्वाभाविक जवाफ छ – चेतनशील भनिएको मानवले । सभ्यताको पुनर्मूल्यांकन गर्ने बेला आइसकेको छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

प्रतिक्रिया दिनुहोस
एफबीआईको खोजी सूचीमा रहेकी डा. रुजा बिटकोइन अर्बपति

क्रिप्टोकरेन्सीको बजार सङ्कटमा देखिएको बेला बीबीसीले देखेका दस्ताबेजहरूले बिटकोइनमा एक अनपेक्षित लगानीकर्ताले ठूलो

कोरोना सङ्क्रमण बढ्यो, भेरियन्टको नयाँ प्रजातिबारे अध्ययन हुँदै

काठमाडौं । पछिल्ला दिनमा कोरोना भाइरस सङ्क्रमणको ग्राफ उकालो लागेको छ। भारतमा सङ्क्रमण

रञ्जु दर्शनाले काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ५ बाट उम्मेदवारी दिने

काठमाडौं । रञ्जु दर्शनाले आगामी संसदीय निर्वाचनमा काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ५ बाट आगामी

पार्टी गठन गरेको सात दिनमै वामदेव पार्टीबाट निस्कासित

काठमाडौँ । नेकपा राष्ट्रिय एकता अभियान पार्टीमा आबद्ध ११ जना नेता अभियानबाट अलग