सम्मानजनक बहस गरौं

-माधव गुरुङ

नेपालको राजनीतिमा हालै रवि लामिछानेले गगन थापालाई सार्वजनिक रूपमा प्रश्न गरेका छन्-‘२० वर्ष सांसद र मन्त्री भएपछि बल्ल १२–१५ वटा कानुन फेर्नुपर्छ भन्ने ज्ञान आयो ?’ यो कटाक्ष सुन्दा लाग्छ, रविजीले गगन थापाको लामो राजनीतिक यात्रालाई हल्का रूपमा लिएका छन्। तर यो केवल एउटा व्यंग्य मात्र होइन, यो दुई नेताको सम्पूर्ण जीवन, प्रतिबद्धता र नेपालप्रतिको समर्पणको तुलनाको कुरा हो। मेरो विचारमा, गगन थापा रवि लामिछानेभन्दा धेरै राम्रो र विश्वसनीय नेता हुन् । किनभने गगनले नेपालको कठिन समयमा कहिल्यै देश छोडेनन्, संघर्ष गरे, र निरन्तर सुधारको लागि लडे। रवि लामिछाने भने अमेरिका गए, ग्रीन कार्ड र अमेरिकी नागरिकता लिए, र पछि मात्र फर्किए। यो फरक नै उनीहरूको समर्पणको प्रमाण हो।

सबैभन्दा पहिले दुवैको पृष्ठभूमि हेर्नुहोस्। गगन थापाले १५ वर्षको उमेरमा १९९० को जनआन्दोलनमा भाग लिए, पञ्चायतविरुद्ध सडकमा उत्रिए। त्रिचन्द्र कलेजमा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको अध्यक्ष बने (१९९८–२०००), नेपाल विद्यार्थी संघको नेतृत्व गरे। नेपालमै बीएससी (रसायनशास्त्र) र एमए (समाजशास्त्र) गरे। २००८ मा संविधानसभाको सांसद, २०१३, २०१७ र २०२२ मा काठमाडौं–४ बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित। २०१६–२०१७ मा स्वास्थ्य मन्त्री हुँदा सार्वजनिक स्वास्थ्यमा ठूला सुधार गरे- भ्रष्टाचार रोके, अस्पतालहरू सुधार गरे, गरिबको लागि स्वास्थ्य सेवा सुलभ बनाए। विश्व आर्थिक मञ्चले २०१५ मा युवा ग्लोबल लिडरको रूपमा सम्मानित गरे। अहिले नेपाली कांग्रेसको सभापति बनेका छन्, पार्टीको पुनरुत्थान गर्दै छन्, आर्थिक सुधार र पूर्वाधार विकासमा जोड दिइरहेका छन्। यो २० वर्षको ‘के गरे ?’ भनेर रविले सोधेका छन्-यो वर्षहरू नेपालको लागि संघर्ष, नीति निर्माण र जनताको सेवा गरेका वर्ष हुन्।

अर्कोतर्फ रवि लामिछानेले मिडियामा राम्रो काम गरे, ‘सिधा कुरा जनतासँग’ मार्फत भ्रष्टाचार उजागर गरे, जसले उनलाई लोकप्रिय बनायो। तर नेपालमा अवसर कम देखेर उनी अमेरिका गए, ग्रीन कार्ड लिए, अनि अमेरिकी नागरिकता लिए। नेपालमा माओवादी द्वन्द्व, २००६ को जनआन्दोलन, २०१५ को भूकम्प, आर्थिक संकट हुँदा रवि अमेरिकामा स्थिर जीवन बिताइरहेका थिए— मिडिया काम, गिनिज रेकर्ड (२०१३ मा लामो टक शो)। बल्ल उनी नेपाल फर्किए, तर अमेरिकी नागरिकता त्याग्न आनाकानी गरे। २०२२ मा रास्वपा गठन गरे, चितवन–२ बाट जिते, उपप्रधान तथा गृहमन्त्री बने। तर उनको यात्रा विवादपूर्ण छ— २०२३ मा सर्वोच्च अदालतले नागरिकता ठीक नभएको फैसला गरेपछि पद गुमाए, फेरि निर्वाचन जिते। अहिले सहकारी ठगी, मनी लन्ड्रिङका आरोपमा मुद्दा चलिरहेका छन्, जसमा सर्वोच्च र जिल्ला अदालतहरूले प्रमाणहरू देखाएका छन्।

यो तुलना किन महत्वपूर्ण छ ? किनभने नेतृत्व भनेको अवसरवाद होइन, समर्पण हो। गगन थापाले नेपालको सबैभन्दा कठिन समयमा— द्वन्द्व, भूकम्प, राजनीतिक अस्थिरता-नेपालमै बसेर लडे। सडकबाट सुरु गरे, पार्टीभित्र संघर्ष गरे, मन्त्री भएर सुधार गरे। रवि लामिछानेले कठिन समयमा देश छोडे, विदेशमा सुरक्षित जीवन बिताए, र सेलिब्रिटी जर्नालिस्टको रूपमा फर्किए। उनको ‘आउटसाइडर’ अपील छ, युवा ऊर्जा छ, तर गहिरो राजनीतिक अनुभव र नेपालको जरा छैन। गगनको २० वर्ष व्यर्थ होइन-यो नेपालको लागि समर्पणको प्रमाण हो। उनी स्वास्थ्य, शिक्षा, युवा सशक्तिकरणमा काम गरेका छन्। रविको रास्वपाले ताजा हावा ल्याएको छ, तर सहकारी ठगी जस्ता विवादहरूले जवाफदेहीता र इमानदारीमाथि प्रश्न उठाउँछ।
नेपाललाई यस्ता नेता चाहिन्छ जो देश छोडेर नजाउन्, जसले यहाँको पीडा बुझुन्, जो निरन्तर लडुन्। गगन थापा त्यस्तै हुन्- सडक चिनेका, प्रणाली चिनेका, संघर्ष चिनेका। रवि राम्रा छन्, तर उनको यात्रा ‘फर्किएपछि मात्र’ हो। यदि हामी साँच्चै परिवर्तन चाहन्छौं भने, समर्पित र अनुभवी नेतृत्व चाहिन्छ, जसले २० वर्षमा पनि हार मानेनन् । सम्मानजनक बहस गरौं-नेपालको भविष्य यसैमा निर्भर छ।